De Saab 92 en 93

Zoals wellicht velen wel weten is Saab in het verleden zeer succesvol geweest in de rallysport. Vanaf het begin van de Saab-autogeschiedenis is de rallysport een belangrijk onderdeel geweest voor de ontwikkeling van de auto's en door de successen in de rallysport is Saab nationaal en wat later internationaal op de kaart gezet. In een min of meer chronologische volgorde hierbij de geschiedenis, te beginnen met de Saab 92 en 93.


                

    

De saab 92 in produktie vorm en de oer-saab, kenteken Saab 001

In 1949 werd de Saab 92 voorgesteld. Het prototype had reeds 300.000 test kilometers afgelegd op de Zweedse wegen. Hier ligt al de basis van de latere sport successen, immers de Zweedse wegen waren destijds hoofdzakelijk vloeiende grindwegen die de helft van het jaar ook nog eens bedekt waren met een laag sneeuw. Hieruit volgde een groter dan gemiddelde wielbasis, smallere spoorbreedte en langere veerwegen, eigenlijk perfect voor de ‘gladdere’ omstandigheden.
  
 
Een onbekende saab 92 of 93 tijdens een wedstrijd in de eerste helft van de vijfitger jaren.

Reeds vier weken later na de start van de serie produktie, bij de Östergötland-Rally, was het al raak. K.G. Svendberg bracht een gloednieuwe 92 aan de start en won de rally met overmacht. De grote Zweedse autohandelaar Philipson (die reeds 8000 92’s had besteld en vooraf betaald) was hierover zo enthousiast dat hij sommeerde om twee wagens voor de komende Monte-Carlo rally klaar te maken.

                      

Svendberg/Melde aan de start van de Monte Carlo Rally in 1950


Midden Januari stonden de wagens gereed. Als rijders waren K.G. Svendberg en de dame Greta Molander uit Noorwegen aangetrokken. Als navigator voor Svendberg trad Rolf Mellde op. Deze Saab ‘motortechnicus’ en zelf ook rallyrijder, was er inmiddels in geslaagd om het 25 pk  twee -cilinder motortje (dwars voorin) tot 35 pk op te voeren. Een extra schijnwerper in het midden op de bumper, twee op de plaats van de spiegels, kaartlees lampen en stopwatches was de uitwendig zichtbare rallyuitrusting. Het was al een overwinning op zich dat de beide wagens bij de 135 van de 280 gestarte deelnemers behoorden die, vanuit de diverse startplaatsen in Europa, Monte-Carlo bereikten en ook aan de uiteindelijke snelheidsrally deel mochten nemen. Uiteindelijk behaalden de 92’s de 55e (Molander) en 69e (Svendberg) plaats. 


    
    

Greta Molander met de Saab 92 in de Rally van Monte Carlo van 1951.  


Stel je eens voor; net na de start van de serie produktie had men reeds een nationale rally gewonnen en aan een grote klassieke rally meegedaan. Aangezien de Zweden ook destijds een autosport minnend volk was klonken deze resultaten goed door. Ook in de Saab fabriek. Van directie tot de produktie afdeling, was men razend enthousiast. 

            
De start en finisch van de Monte Carlo Rally in 1952.

De spil in deze begintijd was Rolf Mellde. Bij nagenoeg alle belangrijke rally’s in Scandinavië kwam hij aan de start en behaalden hij goede resultaten. Wanneer hij dan s’maandags in de fabriek terug kwam had hij een kladblok met schetsen en notities die hij overlegde met zijn collega ingenieuren en die , als het enigszins mogelijk was, per direct in de serieproduktie verwerkt werden.

   

In 3 maal in beeld de saab 92 met het kenteken P9409. Dit was de nationaal Zweeds rallykampioenswagen van R.Mellde en tevens de eerste 'fabriekswagen' van Carlsson.
   
In 1952 kwam de motor in langsrichting zonder het volume te vergroten. In 1955 dan kwam de drie-cilinder saab 93.

     

2 foto's van de Saab 93 met het kenteken P54444. Met deze wagen wist Carlsson voor het eerst de Rally van de 1000 meren in Finland te winnen. De foto met nr. 36 is waarschijnlijk genomen tijdens de rally van de Middernachtzon, de rally van Zweden, die destijds nog midden in de zomer plaatsvond.


Om in de populaire 750 cc klasse te kunnen starten werd de motor voor de gehele serie terug gebracht naar 748 cc met standaard 33 pk. Rolf Mellde en zijn collega’s waren er inmiddels in geslaagd de motor op te voeren tot prachtige 60 pk. April 1956 werd de 93 gehomologeerd en enkele dagen later debuteerde de wagen in ‘onze Tulpenrally’. Een prachtige 2e plaats voor Sture Nottorp was het resultaat.


           

Een 3-versnellingsbak met vrijloop was geplaatst op de 93 en door deze vrijloop heeft zich een speciale rallytechniek, het met de linkervoet remmen, zich ontwikkeld. Tijdens het remmen en terug schakelen kon in de saab de koppeling ongemoeid gelaten worden. In de bochten werd bij het gasgeven de rem gebruikt als ‘tractie controle’ om het doorslippende binnenste wiel te voorkomen en onderstuur te vermijden, of om te buigen in overstuur. Vrijwel alle skandinavische rijders maken sindsdien van deze techniek gebruik. Omdat het bij de rally er welleens hectisch aan toe ging werd per ongelijk wel eens de achteruit versnelling ingelegd hetgeen werd ontdekt als er weer volgas gegeven werd en de modder of sneeuw naar voren spoot in plaats van naar achteren.

                    
De start van een rally in 1956 ergens in Scandinavië. we zien hier aan de start met nr 1 een saab 93. Tevens enkele Volvo's, Saab 92's , VW´s en zelfs een Citroën.

Zo tot het midden van de jaren '50 had Saab voornamelijk in Skandinavie gereden en slechts sporadisch in het buitenland, maar daarin kwam verandering. Hiervoor zorgde het bekende  fenomeen Erik Carlsson. 

          

Zijn rally carrière was reeds als navigator in 1952 begonnen, echter hij hield dat na de eerste rally voor gezien. Verkocht zijn crosmotor en kocht bij een boer een ‘oude’ 92 om zelf fatsoenlijk gas te kunnen geven. Dat lukte na wat opstart problemen heel behoorlijk. Reeds zijn eerste rally gaf hij de meesten van zijn tegenstanders het nakijken, totdat hij na een geweldige sprong achterwaarts van de weg raakte.

 


Hier Carlsson in en gerolde saab 93.


Maandag na de rally ging Carlsson naar Rolf Mellde (Carlsson woonde ook in Trolhättan) en vroeg hem om vervangende onderdelen die hij ook kreeg. Een investering van Saab die het ruimschoots waard is gebleken. Ook de tweede rally ging niet geheel naar wens. Op hoge snelheid rolde hij een paar maal over de kop en schoof uiteindelijk meters op het dak over de weg. Hiervoor kreeg hij de bijnaam ‘Carlsson på taket’ (Carlsson op het dak) naar een gelijknamig Zweeds radioprogramma destijds. Hierop was hij zo trots dat hij deze bijnaam de volgende rally’s op zijn deur plakte. In 1957 gelukte dan de grote doorbraak met zijn eerste overwinning in de 1000 meren rally van Finland.

Deze overwinning kwam niet aanwaaien. Op één van de proeven was bijna de achteras verloren. De proef kon nog afgemaakt worden. Bij een tankstation werd een lasapparaat geleend en de navigator Pavoni was begonnen met het laswerk. De tijd tikte echter door en er moest weer gestart worden voor de volgende etappe. Terwijl Carlsson de proef op zicht reed werd er door een gat achter in de bodem door Pavoni ijverig verder gewerkt. De volgende proef was dan ook alles weer in orde. 




In 1959 werd er een serieuze poging ondernomen om Europees kampioen te worden. In de laatste rally, de rally van Portugal, moest Carlsson bij de eerste vier eindigen om kampioen te worden. Hij werd tweede, echter de jury merkte op dat hij niet over de voorgeschreven zwarte deurnummers op witte ondergrond beschikte. 50 strafpunten. Dit was echter niet genoeg om Carlsson op de 5e plek te doen eindigen en hem het kampioenschap te onthouden, zodat de jury ook nog eens 50 strafpunten voor de andere deur uitdeelde.


    

Hier nog twee prachtige foto's. De eerste van Carlsson tijdens zijn europese tournee in Portugal (1959), de tweede foto de P75919 onder barre omstandigheden, ergens in 1960 in de rally van Kaisersrunde of zoiets, getuige het opschrift. Wie het weet wie en waar het is mag het zeggen.


Maar als Carlsson dan s´maandags met een gebroken remtrommel in de fabriek kwam werd er onmiddellijk actie ondernomen. De week erop hadden de seriewagens reeds verbeterde remtrommels. Dat zijn ook resultaten waar de huidige saab rijders nu nog hun voordeel mee doen.


De saab 96 en 92



Gratis website
Eigen website maken
spelletjes